Ξυπνάμε από έναν εφιάλτη

Το κείμενο είναι απομαγνητοφώνηση της ομιλίας του Σ. Ζίζεκ στη Λίμπερτι Πλάζα, όταν είχε προσκληθεί από το κίνημα «Καταλαμβάνουμε τη Γουόλ Στριτ» για να μιλήσει.
Μην ερωτευτείτε τον εαυτό σας, μιας και περνάμε καλά εδώ. Τα σαματατζίδικα χαροκόπια δεν αξίζουν και πολλά, η αληθινή δοκιμασία της αξίας τους είναι αυτό που απομένει την επόμενη μέρα. Πώς θα αλλάξει η κανονική καθημερινή ζωή μας; Αγαπήστε τη σκληρή και υπομονετική δουλειά, δεν είμαστε στο τέλος αλλά στην αρχή. Το βασικό μας μήνυμα είναι: το ταμπού έχει σπάσει, δεν ζούμε στον καλύτερο δυνατό κόσμο, έχουμε το δικαίωμα ακόμη και την υποχρέωση να σκεφτούμε εναλλακτικές λύσεις. Ο δρόμος μπροστά μας είναι μακρύς, και σύντομα θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα πραγματικά δύσκολα ερωτήματα – ερωτήματα που δεν αφορούν το τι δεν θέλουμε, αλλά τι θέλουμε. Ποια κοινωνική οργάνωση μπορεί να αντικαταστήσει τον υπαρκτό καπιταλισμό; Τι είδους νέους ηγέτες χρειαζόμαστε; Είναι σαφές πως οι εναλλακτικές λύσεις του 20 ού αιώνα δεν λειτουργούν.
Γι’ αυτό, μην κατηγορείτε τους ανθρώπους και τις συμπεριφορές τους: το πρόβλημα δεν είναι η διαφθορά ή η απληστία, το πρόβλημα είναι το σύστημα που σας ωθεί στη διαφθορά. Η λύση δεν είναι «Κεντρική Οδός και όχι Γουόλ Στριτ», αλλά να αλλάξουμε το σύστη μα στο οποίο η «Κεντρική Οδός»* δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τη Γουόλ Στριτ. Να προσέχετε όχι μόνο τους εχθρούς, αλλά και τους ψεύτικους φίλους που προσποιούνται ότι μας στηρίζουν, αλλά εργάζονται σκληρά για την εξασθένιση της διαμαρτυρία μας. Με τον ίδιο τρόπο που πίνουμε καφέ χωρίς καφεΐνη, μπίρα χωρίς αλκοόλ, παγωτό δίχως λιπαρά, θα προσπαθήσουν να μας σπρώξουν στην αβλαβή ηθική διαμαρτυρία. Όμως, ο λόγος που είμαστε εδώ, είναι ότι έχουμε βαρεθεί τον κόσμο όπου το να ανακυκλώνουμε τα κουτάκια της Κόκα Κόλα, να δίνουμε μερικά δολάρια για φιλανθρωπικούς σκοπούς, ή να αγοράζουμε καπουτσίνο του Starbucks, όπου το 1% πηγαίνει στους φτωχούς του Τρίτου Κόσμου, αρκεί για να μας κάνει να αισθανόμαστε καλά. Μετά την εξωτερική ανάθεση εργασιών και βασανιστηρίων, μετά και την έναρξη της ανάθεσης των ερωτικών μας ραντεβού σε τρίτους από τα γραφεία συνοικεσίων, είδαμε ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα επιτρέψαμε ακόμη και τις πολιτικές μας υποχρεώσεις να ανατεθούν σε εξωτερικούς συνεργάτες τις θέλουμε πίσω.
Ποιοι είμαστε;
Θα μας πουν πως είμαστε αντι-αμερικανοί. Αλλά όταν οι συντηρητικοί φονταμενταλιστές σάς λένε ότι η Αμερική είναι ένα χριστιανικό έθνος, να θυμάστε τι είναι ο Χριστιανισμός: το Άγιο Πνεύμα, η ελεύθερη ισότιμη κοινότητα των πιστών που η αγάπη τούς ενώνει. Εμείς εδώ είμαστε το Άγιο Πνεύμα, ενώ στη Γουόλ Στριτ είναι οι ειδωλολάτρες που λατρεύουν ψεύτικα είδωλα.
Θα μας πουν πως είμαστε βίαιοι, ότι η ίδια η γλώσσα μας είναι βίαιη: κατάληψη, και ούτω καθεξής. Ναι είμαστε βίαιοι, αλλά μόνο αν υποθέσουμε ότι και ο Μαχάτμα Γκάντι ήταν βίαιος. Είμαστε βίαιοι επειδή θέλουμε να δοθεί ένα τέλος στην πορεία που έχουν πάρει τα πράγματα. Αλλά τι είναι αυτή η καθαρά συμβολική βία μπροστά στη βία που απαιτείται για την υποστήριξη της ομαλής λειτουργίας του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος;
Μας αποκαλούν «χαμένους» («losers») αλλά πραγματικά χαμένοι δεν είναι αυτοί της Γουόλ Στριτ; ∆εν είναι αυτοί που έχουν διασωθεί με τις εκατοντάδες δισεκατομμυρίων από τα δικά σας χρήματα; Σας αποκαλούν σοσιαλιστές, αλλά στις ΗΠΑ, υπάρχει ήδη ο σοσιαλισμός των πλουσίων. Θα σας πουν ότι δεν σέβεστε την ιδιωτική ιδιοκτησία, αλλά είναι οι κερδοσκοπικές της Γουόλ Στριτ που οδήγησαν στην κατάρρευση του 2008 και στην καταστροφή πολλών ιδιωτικών περιουσιών, που χτίστηκαν με ιδρώτα ως εάν να τις καταστρέφαμε νυχθημερόν – απλά σκεφτείτε τις χιλιάδες κατοικίες που έχουν κατασχεθεί…
∆εν είμαστε κομμουνιστές, αν με τον όρο «κομμουνισμός» εννοούμε το σύστημα που επάξια κατέρρευσε το 1990 και να θυμάστε ότι οι κομμουνιστές που βρίσκονται ακόμη στην εξουσία έχουν σήμερα τον πιο αδίστακτο καπιταλισμό (στην Κίνα). Η επιτυχία του καπιταλισμού υπό τη διαχείριση των Κινέζων Κομμουνιστών είναι ένα δυσοίωνο σημάδι ότι ο γάμος μεταξύ καπιταλισμού και δημοκρατίας πλησιάζει στο διαζύγιο. Η μόνη έννοια με την οποία είμαστε κομμουνιστές, είναι ότι ενδιαφερόμαστε για τα κοινά, τα κοινά της φύσης, της γνώσης που απειλούνται από το σύστημα.
Θα σας πουν ότι ονειρεύεστε, όμως πραγματικοί φαντασιόπληκτοι είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι τα πράγματα μπορούν να συνεχιστούν επ’ αόριστον έτσι όπως είναι, απλώς με κάποιες διακοσμητικές αλλαγές. ∆εν είμαστε ονειροπόλοι, είμαστε το ξύπνημα από ένα όνειρο που μετατρέπεται σε εφιάλτη. ∆εν καταστρέφουμε τίποτα, είμαστε απλώς μάρτυρες του τρόπου με τον οποίο το σύστημα αυτοκαταστρέφεται σταδιακά. Όλοι γνωρίζουμε την κλασική σκηνή από τα κινούμενα σχέδια: η γάτα φθάνει σε ένα γκρεμό, αλλά συνεχίζει να περπατά αγνοώντας το γεγονός ότι δεν υπάρχει έδαφος κάτω από τα πόδια της. Η γάτα αρχίζει να πέφτει μόνο όταν κοιτάζει προς τα κάτω και παίρνει χαμπάρι την άβυσσο. Αυτό που κάνουμε, είναι απλώς να υπενθυμίζουμε σ’ εκείνους που βρίσκονται στην εξουσία να κοιτάζουν προς τα κάτω…
Μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο ;
Είναι, λοιπόν, πραγματικά δυνατή η αλλαγή; Σήμερα, το δυνατό και το αδύνατο κατανέμονται με έναν παράξενο τρόπο. Στους τομείς των ατομικών ελευθεριών και της επιστημονικής τεχνολογίας, το αδύνατο γίνεται ολοένα και πιο πιθανό (ή έτσι μας λένε): «τίποτα δεν είναι αδύνατο», «μπορούμε να απολαμβάνουμε το σεξ σε όλες τις διεστραμμένες εκδοχές του». Ολόκληρα αρχεία μουσικής, ταινιών και τηλεοπτικών σειρών είναι διαθέσιμα για “κατέβασμα”. διαστημικά ταξίδια είναι διαθέσιμα σε όλους (όσοι διαθέτουν τα χρήματα…) Μπορούμε να ενισχύσουμε τις φυσικές και ψυχικές ικανότητες μας με παρεμβάσεις στο γονιδίωμα, φτάνοντας στο τεχνο-γνωστικό όνειρο της επίτευξης της αθανασίας μετατρέποντας την ταυτότητά μας σε ένα πρόγραμμα λογισμικού.
Από την άλλη πλευρά, στον τομέα των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων, βομβαρδιζόμαστε συνεχώς από ένα ∆εν Μπορείτε να … συμμετέχετε σε συλλογικές πολιτικές πράξεις (οι οποίες συνεπάγονται υποχρεωτικά την ολοκληρωτική τρομοκρατία), ή να προσκολλάστε στο παλιό κράτος πρόνοιας (σας κάνει μη ανταγωνιστικούς και οδηγεί σε οικονομική κρίση), ή να αυτό απομονώνεστε από την παγκόσμια αγορά, και ούτω καθεξής. Όταν επιβάλλονται μέτρα λιτότητας, μας επαναλαμβάνουν συνεχώς πως απλά αυτό είναι που πρέπει να γίνει. Ίσως, ήρθε η ώρα να αναστρέψουμε αυτές τις συντεταγμένες του τι είναι εφικτό και τι είναι αδύνατο. Ίσως, δεν μπορούμε να γίνουμε αθάνατοι, μπορούμε, όμως, να έχουμε περισσότερη αλληλεγγύη και υγειονομική περίθαλψη;
Στα μέσα Απριλίου 2011, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ανέφεραν ότι η κινεζική κυβέρνηση έχει απαγορεύσει να προβάλλονται, στην τηλεόραση και στις αίθουσες, ταινίες που ασχολούνται με ταξίδια στο χρόνο και εναλλακτική ιστορία, με το επιχείρημα ότι οι εν λόγω ιστορίες εισάγουν την επιπολαιότητα σε σοβαρά ιστορικά θέματα. Ακόμη και η φανταστική απόδραση σε εναλλακτικές πραγματικότητες θεωρείται πολύ επικίνδυνη. Εμείς στη φιλελεύθερη ∆ύση δεν χρειαζόμαστε μια τέτοια ρητή απαγόρευση: η ιδεολογία ασκεί αρκετή υλική εξουσία φροντίζοντας να μην παίρνονται στα πολύ σοβαρά οι εναλλακτικές ιστορικές αφηγήσεις. Είναι εύκολο για μας να φανταστούμε το τέλος του κόσμου, θα δείτε πολλές ταινίες περί αποκάλυψης, όχι, όμως, το τέλος του καπιταλισμού.
Είστε το «κόκκινο μελάνι»
Σε ένα παλιό ανέκδοτο από τη νεκρή Λαϊκή ∆ημοκρατία της Γερμανίας, ένας Γερμανός εργαζόμενος πιάνει μια δουλειά στη Σιβηρία. Γνωρίζοντας πως όλη την αλληλογραφία θα την διαβάζουν λογοκριτές, λέει στους φίλους του: «Ας θεσπίσουμε έναν κώδικα: αν λάβετε ένα γράμμα από μένα γραμμένο με το κανονικό μπλε μελάνι, θα είναι αληθινό, ενώ αν είναι γραμμένο με κόκκινο μελάνι θα είναι ψεύτικο». Μετά από ένα μήνα, οι φίλοι του έλαβαν το πρώτο γράμμα γραμμένο με μπλε μελάνι: «Όλα είναι υπέροχα εδώ: τα καταστήματα είναι γεμάτα, τα τρόφιμα είναι άφθονα, τα διαμερίσματα είναι μεγάλα και θερμαίνονται σωστά, οι κινηματογραφικές αίθουσες προβάλλουν έργα από τη Δύση, υπάρχουν πολλά όμορφα κορίτσια διαθέσιμα για σχέση -το μόνο πράγμα που δεν είναι διαθέσιμο είναι το κόκκινο μελάνι.» Μήπως, δεν είναι αυτή η κατάσταση μας μέχρι τώρα; Έχουμε όλες τις ελευθερίες που θέλει κανείς το μόνο που λείπει είναι το κόκκινο μελάνι: αισθανόμαστε ελεύθεροι, επειδή μας λείπει η ίδια η γλώσσα για να αρθρώσει την ανελευθερία μας. Αυτή η έλλειψη κόκκινου μελανιού σημαίνει ότι, σήμερα, όλοι οι βασικοί όροι που χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε την παρούσα σύγκρουση -«πόλεμος κατά της τρομοκρατίας», «δημοκρατία και ελευθερία», «ανθρώπινα δικαιώματα», κλπ-  είναι ψευδείς όροι άποψη, που μυστικοποιούν την αντίληψή μας περί της κατάστασης, αντί να μας επιτρέπει να την σκεφτούμε. Εσείς, εδώ, δίνετε σε όλους μας το κόκκινο μελάνι.
Μετάφραση από τον ιστότοπο των εκδόσεων Verso: Θανάσης Τσακίρης
Σημείωση:
* «Main Street» στο πρωτότυπο, όρος που χρονολογείται από το 1745 και υποδηλώνει το «μέσο άνθρωπο του λαού», που ενδέχεται να είναι συντηρητικός και στενόμυαλος.
αναδημοσίευση από εντός εποχής
Advertisements
This entry was posted in αναδημοσιεύσεις and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s