Όταν τα όνειρα πήρανε εκδίκηση: η εξέγερση της 17ης Νοέμβρη

Για την εξέγερση του Πολυτεχνείου λέγονται και γράφονται κάθε χρόνο πολλά πράγματα, είτε εγκωμιαστικά είτε όχι, τα οποία όμως έχουν ως κοινή συνισταμένη μια μουσειακή αντίληψη για τα αιματηρά γεγονότα του Νοέμβρη . Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, η κοινωνία μας στρέφει το βλέμμα της πίσω, σε ένα από τα μελανότερα κεφάλαια της νεότερης ιστορίας της, και πρέπει, μακριά από την κυρίαρχη αφήγηση, να τιμά παράλληλα και ένα ένδοξο επαναστατικό ξέσπασμα. Από τις σχολικές αίθουσες μέχρι τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα και τις τηλεοπτικές εκπομπές θα ακούσουμε για άλλη μια χρονιά για το πόσο ανελεύθερο, καταπιεστικό και απάνθρωπο ήταν το καθεστώς της χούντας των Συνταγματαρχών και για το πόσο θαρραλέα ήταν η αυταπάρνηση των φοιτητών που στις 14 Νοεμβρίου 1973 κατέλαβαν το κτήριο του Πολυτεχνείου στην οδό Πατησίων.

Η Χούντα των συνταγματαρχών

Ξεκινώντας να ξετυλίγουμε το κουβάρι της ανάλυσής μας για το Πολυτεχνείο του 73 κρίσιμο είναι αρχικά να αναστοχαστούμε το πολιτικό και το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναδύθηκε η χούντα και η στρατιωτική ηγεσία της 7ετίας γιατί μόνο βάζοντας τα γεγονότα σε μια σειρά και δείχνοντας τη σύνδεση μεταξύ τους αλλά και με τη σημερινή κατάσταση και τις αιτίες που οδήγησαν εδώ θα καταφέρουμε να βγάλουμε την εξέγερση του Πολυτεχνείου από το “μουσείο”. Στις 21 Απριλίου 1967, λοιπόν, και έχοντας την αμέριστη συμπαράσταση και βοήθεια εκ μέρους του Προέδρου των ΗΠΑ και των Νατοϊκών δυνάμεων (σχέδιο Προμυθεύς), ο συνταγματάρχης Γ.Παπαδόπουλος και οι συνεργάτες του κατέλαβαν με την απειλή των όπλων και του στρατού την πολιτική εξουσία. Μέσα στο πρώτο χρόνο, η ολιγομελής κυβέρνηση των συνταγματαρχών έβαλε τις βάσεις για το στρατιωτικό κράτος που επεδίωκε, μια μορφή κράτους έκτακτης ανάγκης, επιβάλλοντας το φόβο στην ελληνική κοινωνία μέσω της οικοδόμησης της εικόνας του εσωτερικού εχθρού και δικαιολογώντας την κάθε είδους καταστολή των ανθρώπων που αγωνίζονταν εναντίον της. Η παρουσία του στρατού και της αστυνομίας ήταν έντονη στις μεγάλες πόλεις με παρακολουθήσεις και συλλήψεις όσων στιγματίζονταν ως αντιφρονούντες. Επόμενο βήμα ήταν η εξορία ή τα βασανιστήρια στα κεντρικά της ΕΑΤ-ΕΣΑ. Η διδασκαλία στα σχολεία και τα πανεπιστήμια δεν επιτρεπόταν να ξεφύγει από τα πλαίσια ενός εθνικοθρησκευτικού πατερναλισμού, ενώ η λογοκρισία στο τύπο και τη ραδιοφωνία ήταν καθημερινότητα. Τέλος, η κυβέρνηση του Γ.Παπαδόπουλου ενίσχυσε τη προστασία του εγχώριου και ειδικά του ξένου κεφαλαίου που θα έμπαινε στη χώρα ενώ παράλληλα απαγόρευσε τη λειτουργία εργατικών σωματείων. Είναι φανερό λοιπόν πως η χούντα προσπάθησε να παρουσιάσει την βίαιη καταστολή των λαϊκών στρωμάτων και την ενίσχυση του μεγάλου κεφαλαίου ως μια ύστατη απόπειρα να διασωθούν οι αρχές του έθνους από μια δήθεν επικείμενη ανατροπή.

Το δικό μας Πολυτεχνείο

Στις 14 Νοεμβρίου 1973 λοιπόν φοιτητές και μαθητές οχυρώθηκαν μέσα στο Πολυτεχνείο, απαιτώντας ψωμί παιδεία και ελευθερία για όλους τους πολίτες. Ξημερώματα της 17ης Νοέμβρη και μπροστά στο παλλαϊκό ξέσπασμα της αθηναϊκής κοινωνίας που επί τρεις ημέρες συνέρρεε στους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο, η φασιστική πολιτική ηγεσία, έστειλε ένοπλους να καταστείλουν την κατάληψη του πολυτεχνείου και ένα τανκ ισοπέδωσε την είσοδο. Τραγικός απολογισμός, φοιτητές και διαδηλωτές νεκροί, τραυματισμένοι, κυνηγημένοι.

Η 17η Νοέμβρη λοιπόν, έχει μετατραπεί σε άλλη μια σχολική γιορτή, όπως η 28η Οκτωβρίου και η 25η Μαρτίου, απλά δεν είναι «εθνική» (γιατί δεν «επαναστάτησε» το επίσημο κράτος εναντίον κάποιων κατακτητών- εισβολέων όπως στις άλλες περιπτώσεις), οπότε δεν κάνουμε παρέλαση. Κατά τ’ άλλα όλα είναι όμοια. Τα σχολεία κάνουν εκδηλώσεις μνήμης, χορωδίες τραγουδούν «Μέρα Μαγιού», «Ένα το χελιδόνι» και τα λοιπά, η Μαρία Δαμανάκη βγαίνει στα κανάλια, ενώ στεφάνια κατατίθενται στο μνημείο των πεσόντων φοιτητών εντός του πολυτεχνείου καθ’ όλη την διάρκεια του 3ήμερου εορτασμού.polytexneio Όταν συζητάμε όμως για το πολυτεχνείο και την ιστορική και κινηματική του σημασία δεν πρέπει να περιοριζόμαστε σε τέτοιου είδους επετειακές θύμησες. Αυτός ο τρόπος ερμηνείας και ανάλυσης των γεγονότων του Φλεβάρη και του Νοέμβρη του 73, είναι ο τρόπος που οι νικητές, δηλαδή οι αστοί και οι συντηρητικές δυνάμεις, επιλέγουν να ερμηνεύουν και να ξαναγράφουν την ιστορία. Όσο λοιπόν η αστική δημοκρατία γίνεται χάνει το χαρακτηρισμό της ως “δημοκρατία”, τόσο περισσότερο θυμάται τις γιορτές και τις επετείους της, ώστε να αποκτά δημοκρατικό περίβλημα. Το πολιτικό αίτημα του Νοέμβρη ήταν αυτό που σιγόβραζε για χρόνια σε πλατιές πολιτικές μάζες αλλά ο φόβος της καταστολής δεν το άφηνε να ξεπηδήσει : να πέσει η χούντα, να φύγουν οι Αμερικανοί και να γίνει η κοινωνία πιο δίκαιη και δημοκρατική. Η κυρίαρχη αφήγηση λέει πως το πολυτεχνείο έριξε την χούντα και πυροδότησε την διαδικασία της μεταπήδησης σε κοινοβουλευτική δημοκρατία. Κανείς όμως δεν μπορεί να ισχυριστεί μετά βεβαιότητας ότι αυτό ήταν το αίτημα των αγωνιστών του πολυτεχνείου τις ώρες και τις μέρες της εξέγερσης. Αλλά είπαμε την επίσημη ιστορία στο τέλος την γράφουν πάντα οι νικητές.

Στο πολυτεχνείο το “73 συγκρούστηκαν 2 κόσμοι. Ο κόσμος του φασισμού, του σκοταδισμού και της άνευ όρων υποταγής σε αστικά συμφέροντα, εγχώρια και διεθνή, ενάντια στον κόσμο της Αριστεράς, του κομμουνιστικού οράματος, τον κόσμο της αγωνιζόμενης κοινωνίας που διεκδικούσε αποδέσμευση από την αμερικανική επιρροή, δικαιοσύνη, ελευθερία, δημοκρατία και ισονομία. Αν πρέπει να κρατήσουμε μόνο ένα πράγμα από τα πολλά που η εξέγερση του Πολυτεχνείου διδάσκει μέσα από τα τόσα χρόνια είναι η επιλογή του συλλογικού δρόμου ως της μόνης λύσης απέναντι στην οργανωμένη καταπίεση και καταστολή. Κάθε ένας από τους φοιτητές που ήταν εκείνη τη νύχτα στο κτήριο του Πολυτεχνείου θα μπορούσε να είχε αδιαφορήσει. Θα μπορούσε να είχε προσαρμοστεί στη ζωή όπως την επέβαλε το στρατιωτικό καθεστώς και η συντηρητική κοινωνία και να είχε εξασφαλίσει την ήρεμη επιβίωσή του μέχρι να χάσει κάθε ίχνος εσωτερικής ελευθερίας και αντίδρασης. Ο λόγος όμως που σαράντα χρόνια μετά οι άνθρωποι αυτοί εξακολουθούν να εμπνέουν είναι επειδή ακολούθησαν μέχρι τέλους τις πεποιθήσεις τους και παρά τον φόβο και την αγωνία τους σήκωσαν το βάρος και την ευθύνη που τους αναλογούσε. Και ο λαός στάθηκε δίπλα τους και τους αντάμειψε με την αλληλεγγύη και την αποφασιστικότητά του. Η συλλογική αυτή αντίσταση έδειξε για πρώτη ίσως φορά πώς “οι πολλοί” μπορούν να κάνουν πολιτική. Και μάλιστα δημιουργώντας οι ίδιοι την ώρα της δράσης εκείνες τις δομές που τους επέτρεψαν να παραμείνουν επί τρεις ημέρες εντός του Πολυτεχνείου, με την οργάνωση επιτροπών και τη σύνδεση με την υπόλοιπη κοινωνία που διαδήλωνε υποστηρίζοντάς τους.

Η παρακαταθήκη, κινηματική και κοινωνική, που αφήνει η εξέγερση του Νοέμβρη πρέπει να μας κάνει να ξανασκεφτούμε, σε αυτή την κρίσιμη για το πανεπιστήμιο περίοδο, τους νέους εκείνους τρόπους οργάνωσης του κινήματος που θα οδηγήσουν στη συμμετοχή και εμπλοκή ολοένα και περισσότερων φοιτητών και φοιτητριών στη συνδιαμόρφωση και συνυλοποίηση των θέσεων και δράσεών μας για τα ζητήματα που μας αφορούν.politexneio-1973-280x250_414x290 Χαρακτηριστικά προτείνουμε τη συγκρότηση επιτροπών, μέσω της ΓΣ, που θα επεξεργάζονται ζητήματα όπως ο νέος Ποινικός Κώδικας, οι πλειστηριασμοί πρώτων κατοικιών ή η παροχή ασύλου σε πρόσφυγες.

Με τον τρόπο αυτό θα επαναπροσδιορίσουμε και την θέση μας στην κοινωνία, δεύτερο χαρακτηριστικό της εξέγερσης που πρέπει να διαφυλάξουμε και να φέρουμε στο σήμερα, συνδεόμενοι με τις αντιστάσεις που αναπτύσσονται ενάντια στην αυταρχικοποίηση του κράτους και των θεσμών του, απέναντι στην κατασκευή εσωτερικών εχθρών (τότε οι κομμουνιστές και οι αγωνιστές, τώρα οι μετανάστες, οι απεργοί, οι άνεργοι), απέναντι στον οικονομικό στραγγαλισμό του πληθυσμού, απέναντι στην απεμπόληση κάθε έννοιας δημοκρατίας. Γιατί ας μην ξεχνάμε πως στην τελική στο Πολυτεχνείο εξεγέρθηκε εκείνη η πτυχή του ανθρώπου που δεν αντέχει την καταπίεση, δεν αντέχει τον αυταρχισμό αλλά συνεχώς αναζητά την ελευθερία, ονειρεύεται και αναζητά μια άλλη κοινωνία. Και στην εξέργερση του Πολυτεχνείου τα όνειρα πήρανε εκδίκηση.

Το πόρισμα του εισαγγελέα Τσεβά για το Πολυτεχνείο, αδιάψευστος μάρτυρας του εγκλήματος της χούντας των συνταγματαρχών εδώ
Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s